Bir milletin yeniden doğuşunun, özgürlüğe duyulan inancın ve aydınlık yarınlara uzanan umudun adıdır Cumhuriyet…
Cumhuriyet, yalnızca bir yönetim biçiminin ilanı değil; bir halkın kendi kaderine sahip çıkma iradesi, eşit ve özgür bir geleceğe duyduğu inancın tarihidir. Bu büyük dönüşümün en anlamlı hikâyelerinden biri de kadınların hak, özgürlük ve eşitlik mücadelesidir. Çünkü Cumhuriyet’in gerçek gücü, kadınların özgürleşmesinde; geleceğinin aydınlığı ise eşit yurttaşlık idealinin yaşamın her alanında karşılık bulmasında saklıdır.
29 Ekim, kadınlar için de kendi hayatlarına yön verebilmenin, haklarını savunabilmenin ve ülkenin geleceğinde söz sahibi olabilmenin kapısını aralayan tarihsel bir dönüm noktasıdır. Cumhuriyet’le birlikte kadınların eğitimden çalışma hayatına, toplumsal yaşamdan siyasete uzanan yolculuğunda önemli bir dönüşümün temelleri atılmıştır. Bu dönüşümün özünde, kadınların başkalarının kendileri adına karar verdiği bireyler değil, kendi kararlarını alabilen eşit yurttaşlar olduğu anlayışı vardır.
Eğitim, kadınlara bilginin ve fırsatların kapısını açmış; çalışma hayatına katılım, ekonomik bağımsızlığın önünü genişletmiştir. 1934 yılında kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkının tanınması ise eşit yurttaşlık yolunda atılan en önemli adımlardan biri olmuştur. Kadınlar, yalnızca toplumun gelişimine katkı sunan bireyler değil, ülkenin yönetiminde söz sahibi olan yurttaşlar olarak da tarih sahnesinde yerlerini almıştır.
Ancak kazanılmış hakların değeri, yalnızca geçmişteki önemleriyle ölçülemez. Asıl ölçüt, bu hakların bugün ne ölçüde yaşama geçirilebildiğidir. Bir kız çocuğunun hiçbir engelle karşılaşmadan eğitim alabilmesi, bir kadının emeğinin karşılığını görebilmesi, kendi yaşamına ilişkin kararları özgürce verebilmesi ve şiddet ya da ayrımcılık korkusu yaşamadan var olabilmesi… Cumhuriyet’in eşitlik idealini gerçek kılacak olan, işte bu koşulların herkes için sağlanmasıdır.
Bugün kadınların hâlâ şiddet, ayrımcılık ve fırsat eşitsizliğiyle mücadele etmek zorunda kalması, önümüzde aşılması gereken engeller bulunduğunu gösteriyor. Bu nedenle Cumhuriyet’i yaşatmak, yalnızca geçmişin kazanımlarını anmakla sınırlı değildir. Onu yaşatmak; özgürlüğü, eşitliği, adaleti ve insan onurunu hayatın vazgeçilmez değerleri hâline getirmek, bu değerleri her gün yeniden savunmak demektir.
Kadınların bilimde, sanatta, siyasette, ekonomide ve yaşamın her alanında eşit fırsatlara sahip olması, yalnızca kadınların değil, bütün toplumun geleceği için önemlidir. Kadın emeğinin görünür olduğu, kadınların seslerinin duyulduğu ve karar alma süreçlerine eşit biçimde katılabildiği bir toplumda demokrasi güçlenir, toplumsal gelişim derinleşir. Çünkü bir ülkenin ilerleyişi, nüfusunun yarısını geride bırakarak değil, herkesin potansiyelini özgürce ortaya koyabildiği bir düzen kurarak mümkün olur.
Bu hikâye, Kurtuluş Savaşı’nda cephede ve cephe gerisinde büyük fedakârlıklarla mücadele eden kadınlardan bugünün bilim insanlarına, öğretmenlerine, sanatçılarına, emekçilerine ve siyasetçilerine uzanıyor. Her biri, kendisinden önce açılan yollarda yürürken kendisinden sonra gelecek kuşaklara da yeni yollar açıyor. Bu, yalnızca geçmişten devralınan bir miras değil; her kuşağın daha ileriye taşıması gereken ortak bir sorumluluktur.
Öyleyse 29 Ekim’i kutlarken geçmişte bu ülkenin özgürlüğü için mücadele eden kadınları minnetle anmalı, bugün eşitlik için sesini yükselten kadınların yanında durmalı ve yarının kız çocuklarına daha adil bir ülke bırakmak için çaba göstermeliyiz. Kadına yönelik şiddetin son bulduğu, fırsat eşitliğinin sağlandığı, emeğin hak ettiği değeri gördüğü ve hiçbir kız çocuğunun hayallerinden vazgeçmek zorunda kalmadığı bir gelecek, Cumhuriyet’in temel değerlerini gerçek anlamına kavuşturacaktır.
Çünkü Cumhuriyet, kadınların yalnızca geçmişte kazandığı hakların değil, bugün savunduğu özgürlüğün ve yarın kuracağı eşit dünyanın da adıdır.
Bir kız çocuğunun korkusuzca hayal kurabilmesi, bir kadının kendi hayatının öznesi olması, hiçbir insanın cinsiyeti nedeniyle sınırlandırılmaması… Cumhuriyet’in geleceğe uzanan ışığı, bu değerlerin hayat bulduğu yerde daha da güçlenir. O ışığı korumak, büyütmek ve gelecek kuşaklara taşımak hepimizin ortak sorumluluğudur.
Bazı emanetler yalnızca korunmaz; yaşatılır, büyütülür ve kalpten kalbe, nesilden nesile aktarılır. Cumhuriyet de bize bırakılan en kıymetli emanettir. Ona sahip çıkmak, yalnızca geçmişe duyduğumuz minneti değil, geleceğe karşı sorumluluğumuzu da ifade eder.
29 Ekim Cumhuriyet Bayramımız kutlu olsun.
Yaşasın Cumhuriyet! Yaşasın eşitlik, özgürlük ve aydınlık yarınlar!


Esin Özzorlar