Köşe Yazısı

SOSYAL MEDYANIN VİTRİNİNDE YAŞAMAK

Garip bir çağda yaşıyoruz. Artık insanın mutlu olması yetmiyor; mutlu olduğunu göstermesi, güzel bir hayat yaşaması kadar o hayatı başkalarına sergileyebilmesi de önem taşıyor. Bir anın tadını çıkarmaktan çok fotoğrafını çekmek, yaşanan güzelliğin içinde kaybolmaktan çok onu paylaşmak, hatta bazen hayatı yaşamaktan ziyade nasıl göründüğünü düşünmek ön plana çıkıyor.

Sanki çağımızın insanı, hayatını yaşamadan önce sergilemek zorunda hissediyor kendisini.

Sosyal medya, hayatlarımızın önüne görünmez bir sahne kurdu. Herkes kendi hikâyesinin hem oyuncusu hem yönetmeni hem de reklamcısı oldu. Güzel sofralar, lüks tatiller, kusursuz fotoğraflar, başarı hikâyeleri, romantik anlar ve bitmeyen gülümsemeler… Herkes hayatının en güzel karelerini paylaşırken o karelerin dışında kalan gerçekleri çoğu zaman görünmez kılmayı tercih ediyor. Böylece hayat, yaşanan bir gerçeklik olmaktan çıkıp sergilenen bir görüntüye dönüşüyor.
Bugün sosyal medyada nereye baksak mutlulukla karşılaşıyoruz. Herkes geziyor, eğleniyor, seviliyor, başarıyor ve hayatın tadını çıkarıyor gibi görünüyor. Sanki kimsenin kötü bir günü, maddi sıkıntısı, aile problemi, yalnızlığı ya da geleceğe ilişkin kaygısı yok.
Oysa birkaç saniyelik bir videoya sığdırılan mutluluk, bir insanın bütün hayatını anlatmaya yetmez. Paylaşılan bir tatil fotoğrafı huzurun, şık bir sofranın görüntüsü mutluluğun, gülümseyen bir yüz ise ruhsal dinginliğin kanıtı değildir.

Ne var ki biz, zamanla görüntüleri gerçeklerle karıştırmaya başladık.
Bir kahve içerken başka insanların tatillerini izliyor, ailemizle otururken başkalarının eğlencelerine bakıyor, kendi hayatımızın içindeyken sürekli başka hayatlara yetişmeye çalışıyoruz. Elimizdeki güzellikleri fark etmek yerine sahip olmadıklarımıza odaklanıyoruz. Kendi yolumuzda ilerlemek yerine başkalarının nerede olduğuna bakıyoruz.
Böylece sonu gelmeyen bir karşılaştırmanın içinde kendimizi tüketiyoruz.
Başkalarının en güzel anlarını kendi hayatımızın sıradan günleriyle kıyaslıyor, onların sahip olduklarına bakıp kendi hayatımızı eksik buluyoruz. Oysa unuttuğumuz çok önemli bir gerçek var: Biz başkalarının hayatını değil, başkalarının bize göstermek istediği hayatı izliyoruz.
Hiçbir hayat yalnızca güzel anlardan oluşmaz. İnsan, bazen en güzel fotoğrafını çektirdiği gün hayatının en mutsuz günlerinden birini yaşıyor olabilir. En güzel evlerin içinde tartışmalar, en mutlu görünen insanların hayatında kaygılar, en başarılı insanların geçmişinde başarısızlıklar vardır. En çok sevilen insanlar bile zaman zaman kendilerini yalnız hissedebilir.
Fakat sosyal medya çoğu zaman hayatın bütününü değil, sonucunu gösterir. Emek değil başarı, süreç değil zirve, mücadele değil zafer paylaşılır. Böylece herkes başkasının hayatındaki sonucu görürken kendi hayatındaki mücadeleyle baş başa kalır.
Oysa huzur, başkalarından daha fazlasına sahip olmakta değil, sahip olduklarımızla anlamlı bir hayat kurabilmektedir.

Elbette insanların mutluluklarını, başarılarını ve güzelliklerini paylaşmasında yanlış bir şey yok. Asıl sorun, güzel görünmenin güzel yaşamaktan daha önemli hâle gelmesidir.
Çünkü sosyal medyanın en düşündürücü etkilerinden biri, insanın kendi değerini başkalarının tepkileri üzerinden ölçmeye başlamasıdır.
Bir fotoğraf paylaşılır, beğeniler beklenir. Bir düşünce yazılır, yorumlar kontrol edilir. Bir görüntü yayımlanır, kimlerin gördüğü merak edilir. Zamanla insan, yaptığı şeyden aldığı mutluluktan çok başkalarının gösterdiği ilgiyi önemser hâle gelir. Beğeni sayısı yükseldiğinde mutlu, beklediği ilgi gelmediğinde değersiz hissedebilir.
Peki, bir insanın değeri kaç kişinin fotoğrafını beğendiğiyle, kaç takipçisinin bulunduğuyla ya da ne kadar dikkat çektiğiyle ölçülebilir mi?
İnsanın kendisine verdiği değer, nasıl oldu da başkalarının parmağının ucundaki bir beğeni işaretine bağlandı?

Dijital dünyanın görünmez ölçüleri yalnızca birbirimize bakışımızı değil, kendimize bakışımızı da değiştirdi. Artık bazı insanlar bir anı yaşarken bile onu nasıl paylaşacaklarını düşünüyor. Gidilen yerden çok fotoğrafının nasıl çıkacağı, yenilen yemekten çok nasıl görüneceği, yaşanan duygudan çok nasıl anlatılacağı önem kazanıyor.
Kısacası hayatı yaşamayı unutup hayatımızın sunumuyla ilgileniyoruz.
Belki de en acı tarafı, bazı anların paylaşılmadığı zaman yaşanmamış gibi hissedilmesi. Oysa bir güzelliğin değerli olması için başkalarının onu görmesine, bir mutluluğun gerçek olması için alkışlanmasına gerek yoktur.

Tam da bu noktada kendimize önemli bir soru sormalıyız:

Biz gerçekten güzel bir hayat mı yaşamak istiyoruz, yoksa başkalarına güzel görünen bir hayat mı?

Bu iki arzu birbirine benzese de aralarında büyük bir fark var. Birincisi insanı kendi hayatına yaklaştırırken ikincisi onu başkalarının bakışına bağımlı hâle getiriyor.
Bir anı fotoğraflamak güzeldir; ama bazen fotoğrafını çekmeden de o anın içinde kalabilmek gerekir. Başarıyı paylaşmak güzeldir; ama paylaşılmasa da başarının değerini koruduğunu bilmek gerekir. Güzel görünmek isteyebiliriz; fakat güzel görünme çabası bizi kendimiz olmaktan uzaklaştırmamalıdır.
Çünkü her şeyin gösterilmek zorunda olmadığı, her mutluluğun kanıtlanmaya ihtiyaç duymadığı, her başarının alkış beklemediği bir hayat da mümkündür.

Garip olan şu ki, bugün herkes birbirinin hayatından haberdar ama birbirini gerçekten tanıyanların sayısı giderek azalıyor.
Kimin nerede yemek yediğini, nereye gittiğini, ne satın aldığını, kimlerle vakit geçirdiğini biliyoruz. Ama kimin neye üzüldüğünü, hangi korkuyla mücadele ettiğini, geceleri hangi düşüncelerle uyuyamadığını bilmiyoruz.
Birbirimizin hayatlarını izliyor, fakat iç dünyalarına yabancı kalıyoruz.

Bir fotoğrafı binlerce kişi görebiliyor; ancak o fotoğrafın arkasındaki yalnızlığı belki hiç kimse fark etmiyor. Bir insanın yüzlerce takipçisi olabiliyor ama zor zamanında arayabileceği tek bir dostu bulunmayabiliyor.
Çünkü görünür olmak, anlaşılmak değildir. Takip edilmek, önemsenmek değildir. Beğenilmek, sevilmek anlamına gelmez.
Belki de artık kendimize bir özgürlük tanımanın zamanı geldi: Her anımızı paylaşmak zorunda olmadığımızı, herkese iyi görünmek mecburiyetinde bulunmadığımızı ve hayatımızın değerini başkalarının onayına göre belirlemememiz gerektiğini hatırlamalıyız.
Unutmayalım; sosyal medyada herkes hayatının en güzel hâlini sergileyebilir. Ancak insanın gerçek hayatı, ekran kapandığında başlar.
Beğeniler silinir, takipçiler değişir, paylaşımlar unutulur. Geriye gerçekten yaşadığımız günler, kurduğumuz ilişkiler, dokunduğumuz hayatlar, paylaştığımız sevinçler ve kendimizle baş başa kaldığımız anlar kalır.

Çağımızın en büyük yanılgısı, başkalarına güzel bir hayat göstermek uğruna gerçekten güzel bir hayat yaşamayı unutmuş olmamızdır.

Çünkü hayat, başkalarının beğenmesi için sergilenecek bir vitrin değil; bizim içinden geçerek yaşayacağımız tek ve gerçek hikâyemizdir.

Esin Özzorlar Esin Özzorlar Köşe Yazarı
5 dk okuma

Yazarın Diğer Yazıları