Köşe Yazısı

Bir Çocuğa Cumhuriyet’i Anlatmanın En Güzel Yolu

Eylül ve turgut cumhuriyetle tanışıyor

Bir çocuğa Cumhuriyet’i nasıl anlatırsınız?

Belki bu soruyu ilk duyduğumuzda aklımıza tarih kitapları,
önemli tarihler, savaşlar ve büyük cümleler geliyor. Oysa bir
çocuğun dünyasında bazı kavramları anlatmanın yolu, onları
büyük cümlelerden çıkarıp çocuğun kendi hayatına
dokundurabilmekten geçiyor.

Ben bir okul öncesi öğretmeni ve çocuk edebiyatı yazarı olarak
çocuklarla geçirdiğim yıllarda bunu çok daha iyi anladım.

Çocuklar yaşayarak, dokunarak, seçerek ve keşfederek
öğreniyor.

İşte “Eylül ve Turgut Cumhuriyet’le Tanışıyor” kitabımı
yazarken de Cumhuriyet’i çocukların dünyasına böyle taşımak
istedim.

Örneğin seçim hakkını düşünelim.

Bir yetişkin için “seçme hakkı” oldukça anlaşılır bir kavram
olabilir. Fakat bir çocuk için bu kavramı nasıl
somutlaştırabiliriz?

“Hamurla mı oynamak istersin, oyuncaklarla mı?”

İşte bazen Cumhuriyet’i anlatmak tam olarak böyle başlıyor.

Çocuğa kendi fikrinin önemli olduğunu, iki seçenek arasından
tercih yapabileceğini, karar verebileceğini hissettirmek…

Çünkü çocuk, kendi hayatında deneyimlediği bir kavramı çok
daha kolay anlamlandırıyor.

Kitabımda da Cumhuriyet’in çocuklara kazandırdığı değerleri
onların günlük yaşamlarından yola çıkarak anlatmaya çalıştım.
Çocuğun seçim yapabilmesi, fikrini ifade edebilmesi, kendi
kararının değerli olduğunu hissetmesi gibi kavramları onların
dünyasına yakın örneklerle ele aldım.

Ve kitabın sonunda bu öğrenme sürecini bir deneyle
tamamlamak istedim:
Kavanozda Bayrak Deneyi.

Çocukların okudukları ve konuştukları şeyin yalnızca kitap
sayfalarında kalmasını istemedim. Bir deney aracılığıyla
Cumhuriyet’i ve bayrağı gözlerinin önünde somutlaştırmalarını
istedim.

Çünkü bir çocuğun gözlerinin önünde gerçekleşen bir deney,
bazen uzun uzun anlatılan bir konudan çok daha kalıcı olabilir.
Çocuk bakıyor.
Merak ediyor.
Soru soruyor.
Dokunuyor.
Gözlemliyor.
Ve sonunda kendi zihninde bir anlam oluşturuyor.
Benim için çocuk edebiyatının en güzel taraflarından biri de
tam olarak bu.
Çocuğa her şeyi hazır olarak vermek yerine, onun
keşfetmesine alan açmak.
“Eylül ve Turgut Cumhuriyet’le Tanışıyor”u yazarken
Cumhuriyet’i çocukların gözünde büyütmek değil, onların
dünyasında anlamlı ve anlaşılır hâle getirmek istedim.
Çünkü Cumhuriyet yalnızca geçmişte yaşanmış bir tarih
değildir.
Bugün bir çocuğun kendi fikrini söyleyebilmesi, seçim
yapabilmesi, hayal kurabilmesi, eğitim alabilmesi ve
geleceğine dair umut taşıyabilmesiyle de ilgilidir.
Bir öğretmen olarak sınıfta her gün çocukların seçimlerine
tanıklık ediyorum.

“Bugün hangi kitabı okuyalım?”
“Hamurla mı oynayalım, bloklarla mı?”
“Resmimizi hangi şekilde yapmak istersin?”
Bunlar bize küçük sorular gibi gelebilir.

Ama bir çocuk için “Benim fikrim önemli.” duygusunun
başlangıcıdır.
Belki de Cumhuriyet’i çocuklara anlatırken en çok ihtiyacımız
olan şey budur:
Onların dünyasına biraz daha yakından bakabilmek.
Çünkü çocuklara Cumhuriyet’i anlatmak, sadece onlara bir
tarihi öğretmek değildir. Aynı zamanda onların özgür
düşünmesine, seçim yapmasına, kendini ifade etmesine ve
değerli hissetmesine alan açmaktır.

Ben Nazlı Öğretmen olarak sınıfta çocuklarla bunu yaşamaya,
bir çocuk edebiyatı yazarı olarak da kitaplarım aracılığıyla bu
değerleri onların dünyasına taşımaya çalışıyorum.
Ve inanıyorum ki bir çocuğun zihninde güzel bir iz bırakmanın
yolu, ona yalnızca bilgi vermekten değil; o bilgiyi
yaşatabilmekten geçiyor.

Eylül ve Turgut’un Cumhuriyet’le tanışma hikâyesinde benim
için en kıymetli şey de bu oldu.
Önce bir hikâye…
Sonra bir soru…
Ardından bir seçim…
Ve sonunda gözlerinin önünde gerçekleşen bir deney…

Böylece Cumhuriyet, çocukların zihninde yalnızca bir kelime
olmaktan çıkıp anlam kazanan bir deneyime dönüşüyor.
Bu kitabın benim için bir başka özel yanı daha var. Kitabın
kahramanları olan Eylül ve Turgut, sevgili yeğenlerimin
isimlerini taşıyor. Onların isimlerini bir hikâyenin içinde
yaşatmak, çocuklara güzel bir miras bırakma hayalimin de çok
özel bir parçası oldu.

Bu vesileyle sevgili Eylül’üme ve Turgut’uma, kitabımın
sayfalarına isimleriyle, gülüşleriyle ve sevgileriyle
dokundukları için kocaman sevgilerimi gönderiyorum.
Belki yıllar sonra Eylül ve Turgut büyüyecek.
Belki bugün okudukları kitabın bütün ayrıntılarını
hatırlamayacaklar.

Ama umuyorum ki o günlerde hissettikleri bir şeyi
hatırlayacaklar:
“Benim fikrim önemli. Ben seçebilirim. Ben düşünebilirim.
Ben hayal kurabilirim.”
Ve işte o zaman, bir çocuğun kalbine Cumhuriyet’in en güzel
değerlerinden birini bırakmış olduğumuzu düşünebiliriz.
Çünkü bazı miraslar anlatılarak değil, yaşatılarak gelecek
nesillere aktarılır.
Benim çocuk edebiyatındaki küçük gayem de tam olarak bu:
Çocukların kalbine güzel izler bırakabilmek.
Bir kitapla, bir hikâyeyle, bir deneyle…
Ve belki de küçücük bir çocuğun dünyasında kocaman bir
Cumhuriyet duygusuyla.
Cumhuriyet, çocukların gözlerinde büyüsün; onların
seçimlerinde, hayallerinde ve geleceğinde yaşamaya devam
etsin.

 

Nazlı Şişik | Nazlı Öğretmen

Nazlı Şişik Nazlı Şişik Köşe Yazarı
4 dk okuma